Rzepicha

Informacje o żonie Piasta – Rzepisze – są w najstarszych polskich kronikach bardzo skąpe. Ale podanie o tej parze, która zapoczątkowała królewską dynastię Piastów, należy do najbardziej znanych opowieści do dziś żywych w świadomości współczesnych pokoleń. Jeśli ta legenda z prehistorycznych dziejów Polski przetrwała przez stulecia, to niewątpliwie przyczynili się do tego autorzy licznych dzieł literacko-historycznych, kreujących Piasta i Rzepichę na jej bohaterów.
Według podania zapisanego już przez Galla Anonima w Kronice polskiej (początek XII wieku) i powtarzanego, z pewnymi odmianami, przez kolejnych kronikarzy; Rzepicha była żoną Piasta, ubogiego „oracza” względnie „kmiotka” mieszkającego na podgrodziu gnieźnieńskim (według innych kronikarzy w Kruszwicy). Gall nazywa ją Rzepką, drugi zaś chronologicznie nasz dziejopis mistrz Wincenty zwany Kadłubkiem w swej Kronice polskiej mieni ją 

 Rzepicą, co  przejął także kolejny kronikarz; autor Kroniki wielkopolskiej (XIII wiek). Natomiast najbardziej rozpowszechniona forma imienia żony Piasta, czyli Rzepicha – pojawia się dopiero w dziele Jana Długosza.
  Wśród opowieści i przekazów kronikarzy, odnoszących się do prehistorii Polski i tworzących bajeczne dzieje naszego narodu; podanie o Piaście i Rzepisze należy do najbardziej znanych, a w jego zakres wchodzi także legenda o przybyciu do chaty Piasta dwóch tajemniczych obcych pielgrzymów, którzy uczestniczyli w postrzyżynach syna Piastowego Siemowita, i w czasie uczty wydanej z okazji tego obrzędu, cudowną mocą rozmnożyli niewielką ilość jadła i napoju jaką ubogi gospodarz mógł ofiarować licznym uczestnikom biesiady. Według Galla, na ucztę tę przybyć miał do chaty Piasta i Rzepichy nawet panujący wówczas książę Popiel (inne kroniki szczegół ten pomijają).
Chociaż mówimy tu o czasach bajecznych to jednak warto postawić pytanie: jak powyższe „wydarzenie” umiejscowić w czasie? Pierwsi kronikarze żadnych dat odnoszących się do naszych pradziejów nie podają, ale według późniejszych dziejopisów, którzy chcieli być bardziej „dokładni”, postrzyżyny Siemowita miały się odbyć około roku 860 lub trochę później, co zapewne oparte zostało na wyliczeniu przez Galla imion poprzedników Mieszka I. Byli to więc – licząc wstecz – Siemomysł (ojciec Mieszka), Lestek (Leszek), Siemowit i Piast. Imiona tych czterech przodków Mieszka niektórzy historycy dzisiejsi (i dawniejsi) uważają za autentyczne.
Dla ścisłości dodajmy jeszcze, iż według dwóch pierwszych kronikarzy – Galla i Kadłubka – dynastię panujących książąt zapoczątkował Siemowit, bo on pierwszy osiągnął tron książęcy po Popielu. Ale już następni dziejopisowie – autor Kroniki wielkopolskiej i Długosz – podają, że Piast został wybrany na tron polski po Popielu, i to wybrany „królem” a nie księciem.

dalej