Ludgarda

Znamy zaledwie kilka faktów z jej życia. Wiemy, że pochodziła z Meklemburgii i była uderzająco piękna. Olśniony jej urodą młody dziedzic Wielkopolski Przemysł II postanowił bezzwłocznie ją poślubić, nie licząc się ze zdaniem swego potężnego stryja Bolesława Pobożnego. Ale stryj okazał swą łaskę i przychylność. Wyjechał nawet naprzeciw młodej parze, aby na własne oczy przekonać się, czy wieści o urodzie księżniczki nie są przesadne. Szczęście nie trwało długo, zwarzyły je swary i niesnaski, zaś po 10 latach bezpotomnego małżeństwa Ludgardę zamordowano. Stała się bohaterką pieśni i legend, w których zwykle jako zabójcę przedstawiano jej męża. Czy naprawdę tak było?   Postać Ludgardy, pierwszej żony odnowiciela królestwa polskiego Przemysła II, jest tyle kontrowersyjna, co i zagadkowa ze względu na bardzo skąpe informacje współczesnych jej źródeł. Dopiero źródła z połowy XIV wieku i późniejsze starały się dorobić tej postaci tragizm i legendarność. Najwcześniejsza z nich, Kronika Oliwska sugerowała, iż Ludgarda została zamordowana (uduszona) z rozkazu swego małżonka, który jakoby ponosząc odpowiedzialność za grzech zabójstwa także zginął śmiercią tragiczną. Kronika ta nazywa Ludgardę świętą, co wskazywałoby, iż były czynione próby wszczęcia jej procesu kanonizacyjnego. Zapewne też pieśni o Ludgardzie, znane jeszcze piszącemu w XV wieku swą kronikę Janowi Długoszowi, były pozostałością z okresu tworzenia się legendy o świętości i męczeństwie Ludgardy. Początków tej legendy upatrujemy już wkrótce po śmierci tej księżnej z Meklemburgii, a za jej autora uważać należy stryja Ludgardy Mikołaja Kaszubitę, prepozyta katedry lubeckiej. 

O czasie rodzenia się legendy w Meklemburgii świadczy też fakt pojawienia się wśród księżniczek meklemburskich imienia Ludgarda. W późniejszych czasach imię to nie pojawiło się.
  Jako przyczynę zamordowania Ludgardy jedne źródła wymieniają jej bezpłodność, inne zaś niewierność małżeńską. Do późnych przekazów źródłowych historyk musi podchodzić z dużą ostrożnością, bowiem nie zawsze oddają one właściwy obraz wydarzeń. Prawdopodobnie i tak było też w tym przypadku, gdzie zapiska zaginionego dziś Rocznika Kaliskiego, przechowana w XIV-wiecznym przekazie Rocznika Traski o zagadkowej śmierci Ludgardy (mortem vero eius nemo potuit indagare) rozwinięta została do rozmiarów zbrodni. Faktem jest, że śmierć 24- letniej księżnej wzbudzać musiała podejrzenia, iż nie była ona naturalna. W owej epoce bowiem kobiety najczęściej umierały z powodu powikłań poporodowych, a Ludgarda była niewątpliwie bezpłodną.
Spróbujmy teraz przedstawić tę postać w świetle nielicznych źródeł historycznych, które zanotowały kilka faktów z jej życia. Brak informacji o dacie jej urodzin skłania nas do ustalenia tego faktu drogą dedukcji. Wiemy, iż rodzicami jej byli Henryk I z Wismaru, zwany później Pielgrzymem, książę meklemburski i Anastazja, córka Barnima I księcia zachodniopomorskiego. F. Wigger przyjmuje datę zawarcia małżeństwa rodziców Ludgardy na rok 1258, a w związku z tym ustala się datę urodzenia Ludgardy w 1259 roku. Oswald Balzer natomiast datę urodzin Ludgardy kładzie na 1261 rok, co jest chyba mniej prawdopodobne. Ludgarda była najstarszym dzieckiem swoich rodziców. Jej dwaj znani bracia Henryk II Lew oraz Jan III byli z pewnością od niej młodsi.  
  Za większym prawdopodobieństwem poglądu F. Wiggera świadczy zdolność Ludgardy do zawarcia związku małżeńskiego już w roku 1273, co wskazuje na jej wiek zbliżony do 14 lat.

dalej