Bona


Wśród polskich monarchiń niewiele było kobiet o tak wyróżniającej się osobowości, zaletach umysłu i wykształceniu, jakie posiadała Bona Sforza d’Aragona. Dzięki tym cechom była groźną przeciwniczką dla swoich politycznych oponentów w Polsce i w Europie. Właśnie z ich inspiracji zrodziły się plotki i pomówienia do dziś żywe i spowijające tę postać w czarną legendę.
Dawne polskie prawo i obyczaj nie dopuszczały kobiet do władzy, nie przewidywały udziału kobiet w polityce i w ogóle w życiu publicznym. Wprawdzie dwukrotnie w naszych dziejach wybrano kobiety na tron polski: Jadwigę Andegaweńską i Annę Jagiellonkę, szybko jednak postarano się dla nich o mężów, którzy przejęli pełnię władzy monarszej; Jadwiga przed poślubieniem Jagiełły zdołała jeszcze odegrać rolę polityczną, a i potem miała pewien wpływ na królewskiego małżonka, Anna Jagiellonka nigdy nie miała nawet cienia władzy. Spośród pozostałych małżonek królów polskich zaledwie kilka kobiet o wyjątkowym charakterze, zaletach umysłu, talentach i wykształceniu zdołało zająć znaczące miejsce w historii. Większość polskich królowych niczym szczególnym się nie wyróżniała, na dworze polskim 

brakowało bowiem nawet odpowiedniego ceremoniału, który przewidywałby ich udział w oficjalnych uroczystościach, np. przy przyjmowaniu zagranicznych posłów, lub zwyczaju, który oddawałby w ich ręce zawiadywanie jakąś dziedziną życia kulturalnego, działalnością charytatywną lub religijną. Na tym tle szczególnie wyraziście rysują się postacie kilku wybitnych polskich monarchiń, a jedno z najbardziej wyróżniających się miejsc, jeśli nie zgoła najpierwsze, zajmuje druga żona Zygmunta Starego – Bona Sforza d’Aragona.
  Była to osobowość tak wyróżniająca się, że nawet przyćmiła nieco swojego królewskiego małżonka, Zygmunta Starego, i królewskiego syna, Zygmunta Augusta, chociaż trzeba od razu zaznaczyć, że sporo wokół niej narosło legend wyolbrzymiających jej zasługi bądź – nawet częściej – wady, co było jednak również dowodem jej niezwykłości.
  Bona urodziła się 2 lutego 1494 roku w Vigevano w księstwie mediolańskim, jako córka władcy tego księstwa, jednego z najważniejszych wówczas państw włoskich, Gian Galeazzo Sforzy, oraz Izabeli Aragońskiej, córki króla Neapolu Alfonsa II. Była więc spadkobierczynią dwóch znakomitych dynastii europejskich. Przyszłe małżeństwo z Zygmuntem Starym miało ją związać jeszcze z jedną z najświetniejszych dynastii w Europie w XVI wieku – z Jagiellonami.
  Dzieciństwo i młodość upłynęły Bonie we Włoszech, jednak nie w rodzinnym i dziedzicznym jej księstwie mediolańskim, skąd została wraz z matką wygnana przez stryja, Ludwika Moro, lecz na południu Italii, w księstwie Bari, które stanowiło odszkodowanie za posag jej matki, oraz w Neapolu, gdzie miała sposobność uczestniczyć w życiu tamtejszego wspaniałego dworu i obserwować sławną administrację tego królestwa oraz toczące się tam gry polityczne.

dalej