Spytek z Melsztyna


Herb Spytka - Leliwa

Nad dogorywającym Spytkiem przeprowadzono formalny sąd, uznając go winnym zdrady ojczyzny. Czy ciężko rannego dobito czy też sam wyzionął ducha, tego nie wiemy.
 
Od 4 maja 1439 roku przez trzy dni na polach małopolskiej wsi Grotniki (koło Nowego
Miasta Korczyna), leżały pokrwawione, odarte z odzieży zwłoki przedstawiciela jednej z najbogatszych wówczas w Polsce rodzin możnowładczych, Spytka z Melsztyna. Dopiero po upływie tego czasu, król Władysław III (zwany wkrótce Warneńczykiem) zezwolił najbliższej rodzinie na zabranie ciała i cichy pogrzeb w kościele parafialnym w Piasku. Tak schodził ze sceny politycznej człowiek, który działając z poczucia własnej krzywdy stanął na czele ludzi prących do wojny domowej w Polsce, który z początkowego opozycjonisty parlamentarnego zmienił się w zwolennika miecza i na którego przez dłuższy czas zwrócone były oczy ówczesnych Polaków.

  By zrozumieć drogi jakie w maju 1439 roku zawiodły Spytka na grotnickie pola, musimy cofnąć się nieco w przeszłość. Wystarczy jeśli zatrzymamy się u schyłku XIV wieku, w czasach działalności jego ojca Spycimira. Historycy zgodnie twierdzą, że był postacią wybitną i najpotężniejszą w swoim czasie. Podobno już w wieku niespełna 18 lat otrzymał bardzo wysoki urząd wojewody krakowskiego, gorliwie działając jako zwolennik królowej Jadwigi i Jagiełły. Nic więc dziwnego, że ze strony pary królewskiej spływały nań dowody uznania, a za najważniejsze uznać trzeba podarowanie mu w 1387 roku przez Jagiełłę prawie całego powiatu samborskiego na Rusi (nad Dniestrem) i nadanie w 1395 zachodniej części Podola (między Dniestrem i Bohem), m.in. ze znanym zamkiem Kamieńcem Podolskim włącznie. Pozycja prawna i olbrzymie dochody z obydwu ziem (jeden z historyków określił nawet Samborszczyznę mianem „złotego jabłka”) czyniły ze Spytka-seniora jakby księcia wasalnego Polski, osobę równą książętom litewsko-ruskim. O jego poparcie zabiegał usilnie sam wielki książę litewski Witold. Wystarczy jeśli powiemy, iż starsza córka Spytka Jadwiga, została żoną śląskiego Piasta księcia na Namodlinie Bernarda, a młodszą Katarzynę wydano za Janusza, księcia mazowieckiego.
  Jak zawsze w tego rodzaju wypadkach, tak wysokie wyniesienie polskiego możnowładcy rodziło protesty ze strony jego mniej docenianych kolegów. Nadanie części Podola, wywoływało niezadowolenie również z tego powodu, że powszechnie spodziewano się włączenia całej tej ziemi w granice Królestwa a powstało tu prawie prywatne księstwo.

dalej